Cool Olmak Ne Demek?

Son yıllarda dilimize “cool olmak” diye bir kavram yerleşti. Türkçede tam karşılığını bulmak zor; ama cool olmayı, “bir tarza sahip olmak”, “karizmatik olmak” ya da “havalı olmak “ gibi düşünebiliriz

İngilizce bilsin bilmesin hemen herkes bu kavramı anlamış gibi görünüyor. Cool kavramını, önce gençler kullanmaya başladılar; ardından da bu kavram toplumun diğer kesimlerine bulaştı. Sadece günlük konuşmamıza girmekle kalmadı, hakkında kitaplar yazıldı, analizler yapıldı. Köşe yazarları “cool olmak” üzerine makaleler yazdılar; magazin basını “en cool yerler”, “en cool kişiler”, “en cool içkiler” gibi listeler yayınladı.

Dick Pountain ve David Robins, cool olmanın muhalif bir tavrı simgelediğini ve köklerinin oldukça eskiye uzandığını söylerler. Bir duruş ve bir tavır olarak “cool”, Afrika’da ortaya çıkmış ve daha sonra köle ticaretiyle Batı’da yayılmaya başlamıştır. Cool davranış, mahkûmların açık bir şekilde isyan etmek yerine, otoritenin baskılarına ve eziyetlerine alaycı bir kayıtsızlıkla karşı çıkmaları demektir. Mahkûmların otoriteyi görmezden gelen, bu kendi onurlarını koruma tavrına, “cool” denmeye başlanır ve bu deyiş zamanla yerleşir. Cool olmanın kökeninde, egemen gücün baskısına kayıtsız kalarak direnme vardır. Cool olan, egemen olanın baskısını, “tavır koyarak” yok sayar.

cool-olmak-1

Kökeninde isyan olan ve Zenci kültürüne ait olan Cool tavrı, daha sonraları Batı Kültürü’nde yaygınlaştı. Cool tavır, günümüze gelene kadar her kuşak tarafından yeniden yorumlandı ve içeriği sürekli değişti. Kökenindeki “isyan” anlamını korudu ama zamanla bu anlama bir de “statü” anlamı eklendi. Üst gelir grubundaki insanların “kendini beğenen bir kayıtsız kalma tavrına” doğru evrim geçirdi ve bir ayrıcalık  simgesine dönüştü.  

Bugün cool olmak; güzel ya da yakışıklı olmaktan hatta zengin ya da güçlü olmaktan bile çok daha çekici bir özellik. Cool kişiler, cool yerler, cool markalar, cool kentler, insanları kendilerine çekiyor. Cool olanlar “kendilerine has tarzları olan, kendilerince yaşayan, başkaları ne der diye düşünmeden davranan kişiler” olarak tarif edilir. Olaylar karşısında hiç istifini bozmayan, heyecanlanmayan,  kendi bildikleri gibi davranan bu insanlar, başkalarını umursamadıkları için cool bulunurlar.

Cool olmak kitlesel olmayı dışlar. Eğer bir marka kitlesel bir markaysa, cool olmaktan uzaklaşmış  demektir. Benzer şekilde, Cool olmak ve popüler olmak birbirini dışlayan durumlardır. Aslına bakarsanız “popülerlik için taviz vermeyenler” daha cool bulunur. Sanki “kimse kendilerini seyretmiyormuş gibi” davranan insanlar cool olurlar. 

Cool olmak sadece kişilerle ilgili bir kavram değil. Her sene çok farklı kuruluş en cool otelleri, kentleri, arabaları, mekânları, markaları açıklayan listeler yayınlar. Cool kentler, kendilerine has özellikleri  sayesinde enerjisi yüksek yerler olarak tarif edilir. Örneğin birçok fikir ve stil lideri, Viyana’yı ya da Paris’i değil ama İstanbul’u cool yerler arasında gösterirler. Benzer şekilde Casablanca ve Cape Town’ı cool yerlerdir. 

Uluslararası otel zincirleri, beş yıldızlı lükse ve şöhrete sahip olmasına rağmen “cool” bulunmaz; ama özgün tasarımı olan butik oteller, hiç popüler olmadan cool olabilir. Cool olan her şey bugün kendi başına bir iş alanıdır. Çünkü sadece cool olanlar değil, onları takip edenler de cool yerlerde takılmak, cool kişilerle tanışmak, cool markaları kullanmak ve cool görünmek isterler. Cool fikirleri markalarla birleştirmek, markaların cazibesini artırır. 

Bazen cool olmak yenilikten bile önemlidir. İlk olmaktansa “cool olmanın” avantajını en iyi kullanan marka, Apple’dır. Apple’ın iPod’u, ilk mp3 çalar değildir, en mükemmel cihaz da değildir hatta uzmanlara göre, iPod’un birçok kusuru vardır. Ama ne derseniz deyin iPod o kadar cool bir markadır ki, neredeyse kendisi için söylenen her kusuru örter. İngiltere’deki Cool markalar sıralamasında, iPhone ve iPod, Aston Martin’den hemen sonra yer alır. Levi’s ve Nike gibi markalar iPod’la uyumlu ürün tasarımı yaparlar. Benzer şekilde birçok araba markası, ürettiği araçlara iPod’a uyumlu müzik sistemi koyar.

İngiltere’de yapılan, “Cool brands UK araştırmasına göre, bir markanın stil sahibi olması, inovatif olması, orijinal olması, otantik olması, çekici ve benzersiz olması onun cool yapan unsurlar. Ancak bu kriterleri hakkıyla yerine getirebilmesi için markanın yerleşik bakış açılarını değiştiren bir tarzı da olması gerekir.

Apple mağazalarında servis veren müşteri temsilcileri birer barmen gibi davranırlar. Müşterilerle sohbet eder, ikramda bulunurlar. Müşterilerine hizmet ederlerken rahat bir ortam yaratmaya çalışırlar. Apple, bu uygulamayı “Genius Bar diye tarif eder. 

cool-olmak-3

Markaların (ya da kişilerin)  nasıl cool olacağının tek bir cevabı yok. Yenilikçi, yaratıcı, enerjik, tarz sahibi, özgür, güçlü, başına buyruk ve tutkulu olmak cool olmanın yolları ama bu bileşimin de bir reçetesi yok. Cool olmak için yola çıkarken pek ala “bayağı” olmak da mümkün. Çünkü herkes şu konuda hemfikir ki, insan ne kadar cool olacağım diye kendini zorlarsa, o kadar cool olmaktan uzaklaşır.

Cool olmanın doğasında, hangi işi yaparsa yapsın, insanın o işi “çaba göstermeden” yapması gibi bir sır var.

10 COMMENTS

  1. Elinize sağlık çok güzel bir yazı olmuş. Kişisel ve kurumsal pazarlamanın temeli ‘cool’ olmaktan geçiyor diyebiliriz kısaca.

  2. Temel Bey merhaba,

    Öncelikle yazınız için tebrik ve teşekkürlerimi iletmek istiyorum. Yine Türk markaları içindeki çok genel bir sorunu farklı bir bakış açısı ile ele almışsınız.

    Benim gördüğüm, bu noktaya gelmemizdeki temel gerekçe marka yönetimi sürecine bulaşmak yerine yöneticilerin kısa vadede yüksek karlar elde etmek istemeleridir. Türkiye’de girişimcilik de her zaman dikiş tutturan birisinin arkasından yüzlerce kişinin birebir aynı iş üzerine yatırım yapması şeklinde gelişir gider.

    Toplumda kabul gören bir davranış biçimi de olağan gibi olmak, herkesin yaptığını yapmaktır.

    Lise sonunda kaç kişi tercihini puanı en yakın bölüme göre değil de, isteği ve yatkınlığı en fazla olan bölüme göre yapmıştır acaba?
    Kaç kişi devlet kapısını aşındırmayı gözü kapalı reddedip kendini özel sektöre adamıştır?
    Kaç kişi ailesinden evlenmesi yönünde baskı görmemiştir?
    Kaç kişi düğününü hayalindeki gibi, müdahalelerden bağımsız yapabilmiştir?

    Ne yazık ki bir uzmanlık alanında araştırmacı olmak, belli bir sanata yönlenmek gibi "niş" konularla uğraşmak da toplumda kabul görmez. Bu nedenle de herkes aynı dükkanların önündeki kuyruklara girer, bir sürü başka dükkan da bomboş kalıverir. Bu kişilerin oluşturduğu toplumda da cool olmak bir çok önyargıyla mücadele etmek anlamına gelir ki, yalnız bunu göze almak bile başlı başına bir cesaret işidir kanımca.

  3. Güzel bir yazı ellerinize sağlık. Lakin bizim insanımız "cool" olmakla "kıl" olmak arasında ince çizginin farkında değil. Memlekette herşey yanlış anlaşıldığı gibi bu tavır snob, ukala, kibirli gibi tabir ettiğim şekilde vücut buluyor. Ve malesef ortaya bir ortama girdiğinde selam vermekten, konuşmaktan aciz insanlar çıkıyor. Herkes kendini bu yönde zorladığı içinde ortaya konuşan değil trip yapan insanlar çıkıyor. Belkide bunların arasında karşısındaki insana sıcak davranmanın, alçak gönüllü olmanın zayıflık olduğunu düşünenler bile vardır diye düşünüyorum.

  4. Hazır laf açılmışken, Temel Bey’ in yazılarını "cool" bulduğumu ifade etmeden geçemeyeceğim.

    Converse oldukça cool bir marka iken, şu anda gereğinden fazla popüler olmuş durumda. Bakalım Converse’ in düşüşü sırasında (gerçekleşirse)Tiger mı "cool" olacak yoksa başka bir marka mı? Her kategorinin bir cool markası olmalı belki de. Tüm kategoriler bir kağıda yazılıp, buna uygun marka stratejileri üzerinde düşünülebilir.

    Sevgilerimle,
    Mehmet Aksu

  5. cool olmak bence anlamlı-kabul edilebilir, algılanabilir farklılık yaratabilmektir.hemen her moda gibi bu kavramıda tüketmeyi seviyoruz, sığ ve anlamsız yaklaşıoöalrı cool tanımlamak gibi bir eğilimi etrafta çokça görüyorum.

  6. Çok güzel yorumamışsınız ellerinize sağlık başka sitelerde farklı anlatılıyordu ama benim aradığım cool buydu herkes birbirine saçların çok cool felan diyordu bende dalga geçerler diye anlamını sormadım direk google de buldum kendimi çok teşekkür ederimmm :))

  7. Çok iyi anlattınız gerçekten.Cool kelimesi hakkında bildiklerim doğru olup olmadıklarını, başka kaynaklara bakmak istemiştim ve benim bildiğimden daha “cool” bir anlamı varmış ‘cool’un.. Çok teşekkür ederiz 🙂


KONUYLA İLGİLİ KİTAP ÖNERİLERİ

KONUYLA İLGİLİ MAKALE ve LİNKLER

  1. Apple Genius Bar
    http://www.apple.com/retail/geniusbar/

  2. Carol Chapman, Amazing Brands: What they do and how they do it! The Brand Ascension Group
    http://www.brandchannel.com/images/papers/514_07-10_Chapman_AmazingBrands.pdf

  3. Cool brands 2010-2011
    http://guardian.newspaperdirect.com/epaper/viewer.aspx

  4. Cool Brands House
    http://www.coolbrandshouse.nl/

  5. Cool Hunter
    http://www.thecoolhunter.net/

  6. Cool Hunting
    http://www.coolhunting.com/

  7. Dan Herman, The ''What’s Next?'' Process
    http://www.brandchannel.com/papers_review.asp?sp_id=384

  8. Noah Kerner, Gene Pressman “Chasing Cool Book”
    http://www.chasingcoolbook.com/

  9. The Springspotter Network
    http://springspotters.com/springspotters/

  10. CoolBrandsStories
    http://coolbrandsstories.wordpress.com/

  11. Harry wallop, “iPhone knocked off Cool Brands index by Aston Martin”, telegraph UK 28 September 2010
    http://www.telegraph.co.uk/technology/apple/8028268/iPhone-knocked-off-Cool-Brands-index-by-Aston-Martin.html

  12. Malcom Gladwell, “The Coolhunt”, The Newyorker, 17.03.1997
    http://www.gladwell.com/1997/1997_03_17_a_cool.htm

  13. Marco Pedroni, “From Fashion Forecasting to Coolhunting. Previsional Models in Fashion and in Cultural Production” 2010
    http://www.inter-disciplinary.net/wp-content/uploads/2010/08/mpedronipaper.pdf

  14. James "Dela" Delahunty “Levis designs Ipod compatible jeans”, 15.06.2006
    http://www.afterdawn.com/news/article.cfm/2006/01/15/levi_s_releases_ipod-compatible_jeans

  15. Nick Southgate Cogent, “Coolhunting With Aristotle: Welcome to the hunt”, WARC article
    http://www.warc.com/ArticleCenter/Default.asp?CType=A&AID=WORDSEARCH77557&Tab=A

  16. Nike+Apple Spor Kit
    http://www.apple.com/ipod/nike/

  17. Peter A. Gloor, “Coolhunting for Trends on the Web”, MIT Center for Collective Intelligence
    http://www.ickn.org/documents/Gloor_CTS07.pdf

SIMILAR ARTICLES