Mutsuzluk Bir Tercih Midir?

Mutlu olmak için neye sahip olmak gerekir? Mutlu olmak için çok para mı gerekir? İnsan para sahibi olunca mutlu olur mu?

Çoğumuza göre mutlu olmak için sevgili bulmak, evlenmek, araba, ev sahibi olmak lâzımdır; çaba sarf ettikten ya da bir bedel ödedikten sonra mutlu olur insan.

Bazılarımız ise mutluluğu, başına konacak bir talih kuşu gibi görür; eğer insanın şansı varsa mutlu olur yoksa mutsuz.

Peki, sizin mutluluk anlayışınız hangisi?  Siz mutluluğu eksikleriniz tamamlanınca ulaşacağınız bir ruh hali gibi mi yoksa başınıza gelecek güzel bir şey olarak mı tanımlıyorsunuz?

Paranın mutluluk getirmeyeceği düşüncesi, “Easterlin Paradoksu” olarak bilinir. Easterlin, gelirle mutluluğun hiçbir ilişkisinin olmadığını saptadı. 1970’lerin başında Amerika, Japonya ve İngiltere’de yaptığı araştırmalara göre, ailelerin geliri artınca mutluluk seviyeleri artmıyordu. Son yıllarda Amerika’da Gallup tarafından yapılan araştırmalar da bu olguyu kanıtladı. Esas olan “geçinecek kadar bir gelire” sahip olmaktı, bunun üzerine çıkılınca mutluluk artmıyordu.

Ama bunun tersi yani geçinecek kadar gelire sahip olmamak mutsuzluk getirir.

Amerika’da piyangodan büyük ikramiyeyi kazananlar üzerinde yapılan araştırmada da benzer bir sonuç elde edildi. Piyangoyu kazanan şanslı insanların mutlulukları ortalama bir yıl sürüyordu.

Antik Yunan’da mutluluk, ahlaklı olmak ve erdemli bir hayat yaşamak demekti. Aristo’ya göre “Mutluluk, insan yaşamının biricik amacıdır. Hayatımız boyunca harcadığımız tüm çabalar mutlu olmak içindir ve mutluluk, ancak erdeme ve kusursuz bir karaktere ulaşarak yakalanabilir.  Kişi ancak hayatının bütününü soylu bir biçimde yaşarsa mutlu olabilir.

mutsuzluk-bir-tercih-midir-1

Eflatun ise mutluluğun akıl, fiziksel arzular ve ruhun uyumuyla yakalanacağını söyler. Bugün “New age” akımıyla yeniden yükselişe geçen “ruh-zihin-beden” üçlüsüyle anlatılmak istenen mutluluk anlayışı Eflatun’un öğretisine dayanır.

Bence en güzel mutluluk tariflerinden birini Epikür yapmıştır. Mutlu olmak için insanın üç şeye ihtiyacı vardır: “Dostluk, Özgürlük ve Düşünmek.

Bir şey yiyip içmeden önce, ne yiyip içeceğinizi değil, kiminle yiyip içeceğinizi düşünün; çünkü yanında arkadaşı olmaksızın yemek yemek ancak bir aslana ya da kurda mahsustur.” diyen Epikür, gerçek mutluluğun insanın içinden geldiğine inanır. Ona göre mutlu olmak için insanın maddiyata ihtiyacı yoktur.

Epikür’ün mutluluğu bulma yolu son derece yalındır; evinin bahçesinde buluştuğu dostlarıyla sıradan yiyecekler yemekten ve sohbetten zevk alır. (Epikür ve arkadaşlarının “Bahçe filozofları” diye ünlenmeleri bu yüzdendir.)

Descartes, mutluluğu  “bir ruh memnunluğu ve iç hoşnutluğu” olarak tanımlar. Descartes’a göre mutluluk erdeme, erdem de aklın iyi kullanılmasına bağlıdır.

Nörolog Nancy Etcoff beynimizin evrimsel olarak mutluluk ve acıyı azaltmaya odaklı olduğunu söyler.  Şekerli şeylerin tadını doğuştan sevmemiz ve acı olanları da reddetmemiz, mutluluk arayışının içgüdüsel olduğu görüşünü destekler niteliktedir.

Bana göre ise mutluluk öğrenilen bir şeydir. Bence mutlu olmayı ya da mutsuz olmayı çocukluğumuzda öğrenmeye başlıyoruz.  Mutluluk tamamen bizim kişisel tercihimizle elde edebileceğimiz bir ruh hali.

Eğer sağlıklıysak ve geçinecek kadar bir gelirimiz varsa hepimiz mutlu olabiliriz. Bunu hemen şimdi elde edebiliriz. Mutlu olmak için kimseye, hiçbir şeye ihtiyacımız yok.

mutsuzluk bir tercih midir

Mutluluk, sevgi ve şefkat ilişkileri içinde yaşanan bir duygu. Daha çok para sahibi olmak, daha iyi bir hayat yaşamak mutlu olmak anlamına gelmiyor. İnsan içinde sevgiyi ve şefkati büyüttüğü zaman mutlu oluyor. Ve mutluluk hayattaki “bedava” olan şeylerle elde ediliyor. Sevgi ve şefkat üzerine inşa edeceğimiz bir hayatımızın olması için zengin olmaya değil, sevgi ve şefkati paylaşacak insanlara ihtiyacımız var. Bir hayat arkadaşına, çocuklara ve dostlara ihtiyacımız var. Tıpkı Epikür’ün yaptığı gibi bu dostlarla sohbete ihtiyacımız var, onlarla bu hayatı paylaşmaya ihtiyacımız var.

Mutluluk bir zihin durumudur. Hayata nasıl baktığımız, zihnimizi nasıl terbiye ettiğimiz, bardağın hangi tarafını gördüğümüz mutlu olup olmayacağımızı belirler.

Bu yüzden Dalay Lama  “Son derece modern ve rahat bir binanın yüzüncü katında, en yüksek teknolojiye sahip bir daire bile satın alsanız mutlu olamayabilirsiniz. Eğer zihinsel uyumu yakalayamazsanız arayacağınız tek şey, atlamak için bir pencere olacaktır.” der.

Başından yeterince sıkıntı geçmiş her insan bilir ki mutluluk için gerekli olan ne zenginlik, ne başarılı olmak, ne şöhret sahibi olmaktır. Mutluluk içinde bulunduğumuz durumları nasıl algıladığımız; yaşadıklarımızdan iç dünyamıza neyi aktardığımızdır. Tekrar etmek istiyorum, her gün yaşadığımız büyük ya da küçük deneyimlerden iç dünyamıza neyi, nasıl aktarmayı “tercih ettiğimizdir”. (Mihaly Csikszentmihalyi, bu düşünceyi “Akış” isimli kitabında anlatır.)

Mutluluk sadece ve sadece bizim tercihimizdir. İstersek hemen, şimdi, burada mutlu olabiliriz. Yeter ki mutlu olmayı tercih edelim.


Yorumlar

  1. Merhaba,

    Ne güzel anlatıvermişsiniz… Her zaman şöyle derim "mutluluk akıl işidir ve onu üretmek gerekir." Yoksa yelkenleri indirmek en kolayı… Yazınızı çok beğendim, facebookta paylaştım izninizle,

    Armağan

  2. Mukemmel bir sofra dahi sunuldugunda "Bir kus sutu eksik" soylemi ile tanimlama yapan bir toplum olarak mutluluk uzerine daha cok yaziya paylasima ihtiyacimiz var.

    Biz de sirket olarak mutluluk satiyoruz. Saniyorlarki onlari eglendiren uygulamalar vs uretiyoruz. Bunlar ayrica var ancak "Gunese dahi omur bicildigi bir yasamda, mutlulugu kendimiz disindaki olay ve nesnelerde aramak akil disidir"

    Kaleminize saglik, cok guzel bir yazi.

  3. Harika anlatmışsınız. Gerçekten buna çok ihtiyacım yok ama bilmekte faydalı oldu. Yazı için teşekkür ederim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Konuyla İlgili Makale ve Linkler

  1. Happy Planet Index

    http://www.happyplanetindex.org/
  2. Tim Lewis , “David Brooks: The man who can measure true happiness”, The Observer

    http://www.guardian.co.uk/science/2011/may/08/david-brooks-key-to-success-interview
  3. Thomas Nagel, “David Brooks’s Theory of Human Nature”, NewYork Times Book Review

    http://www.nytimes.com/2011/03/13/books/review/book-review-the-social-animal-by-david-brooks.html?_r=1&src=recg&pagewanted=all
  4. Betsey Stevenson ,Justın Wolfers “Economic Growth and Subjective Well-Being: Reassessing the Easterlin Paradox”

    http://bpp.wharton.upenn.edu/betseys/papers/Happiness.pdf
  5. Richard Easterlin, "Does Economic Growth Improve the Human Lot? Some Empirical Evidence"

    http://graphics8.nytimes.com/images/2008/04/16/business/Easterlin1974.pdf
  6. Charles Kenny “The Philosophy of Happiness”

    http://charleskenny.blogs.com/weblog/files/kenny_chapter_1.pdf
  7. Claudia Wallis, “The new science of happiness”

    http://www.authentichappiness.sas.upenn.edu/images/timemagazine/Time-Happiness.pdf
  8. Easterlin Paradox – Wikipedia

    http://en.wikipedia.org/wiki/Easterlin_paradox
  9. The Happiness Economics – Wikipedia

    http://en.wikipedia.org/wiki/Happiness_economics
  10. Mihaly Csikszentmihalyi “Flow: The Psychology of Optimal Experience – Wikipedia

    http://en.wikipedia.org/wiki/Flow_(psychology)
  11. Mihaly Csikszentmihalyi “Akış” – Wikipedia

    http://en.wikipedia.org/wiki/Mihaly_Csikszentmihalyi
  12. Mihaly Csikszentmihalyi on Flow – video

    http://www.ted.com/talks/mihaly_csikszentmihalyi_on_flow.html
  13. Gretchen Rubin “The Happiness Project: Or, Why I Spent a Year Trying to Sing in the Morning, Clean My Closets, Fight Right, Read Aristotle, and Generally Have More Fun” – video

    http://www.youtube.com/watch?v=s5rpNEmqPdM
  14. Benjamin Wallece “the price of happiness” – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/benjamin_wallace_on_the_price_of_happiness.html
  15. Nancy Etcoff “on the surprising science of happiness” – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/nancy_etcoff_on_happiness_and_why_we_want_it.html
  16. Eve Ensler: happiness in body and soul – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/eve_ensler_on_happiness_in_body_and_soul.html
  17. Daniel Kahneman: The riddle of experience vs. memory – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/daniel_kahneman_the_riddle_of_experience_vs_memory.html
  18. Dan Gilbert asks, Why are we happy? – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/dan_gilbert_asks_why_are_we_happy.html
  19. Nic Marks: The Happy Planet Index – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/nic_marks_the_happy_planet_index.html
  20. Stefan Sagmeister: 7 rules for making more happiness – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/stefan_sagmeister_7_rules_for_making_more_happiness.html
  21. Chip Conley: Measuring what makes life worthwhile – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/chip_conley_measuring_what_makes_life_worthwhile.html
  22. Matthieu Ricard, Daniel Goleman “Happiness: A Guide to Developing Life's Most Important Skill” – video

    http://www.ted.com/talks/lang/eng/matthieu_ricard_on_the_habits_of_happiness.html
  23. David Brooks: The social animal – video

    http://www.ted.com/talks/david_brooks_the_social_animal.html