Nezaket De Bulaşıcıdır

İnsanların size nazik davranmalarını ister misiniz? Yolda yürürken, araba kullanırken, bir devlet dairesinde işinizi takip ederken… İnsanların size kibar davranmaları hoşunuza gider mi? Size nazik davranılması, size kendinizi nasıl hissettirir? Kendinizi değerli hisseder misiniz?

Peki siz insanlara nasıl davranırsınız? Tanımadığınız bir ortama girdiğinizde insanlara selam verir misiniz? “Merhaba” ya da “Günaydın” deme alışkanlığınız var mıdır? Teşekkür etmek ya da özür dilemek size zor gelir mi? Alışveriş merkezine girip çıkarken, başkalarına yol verir misiniz? Kapı açar mısınız? Kapıdan geçtikten sonra, kapının arkadan gelene çarpmaması için kapıyı tutar mısınız?

Sizce nezaketin kökeni nedir? İnsan eğitimli ve görgülü olunca mı nazik olur? Kibar olmak için eğitim şart mıdır? Sadece çok varlıklı insanlar mı kibar davranırlar?

Görgülü insanların daha nazik davrandıkları bir gerçek. Görgü kurallarını bilmek, adı üstünde insanı görgülü yapar. Ancak nezaket sadece görgü kurallarını bilmek ve bu kuralları harfi harfine uygulamak değildir. Nasıl pahalı kıyafetler, bir insanı seçkin yapmaya yetmezse, zorunlu görgü kurallarını uygulamak da bir insanı gerçek anlamda nazik yapmaz.

Nezaket, bir davranış tarzından öte, bir düşünce biçimi ve hayatı algılayış şeklidir. Nezaket neyi nasıl söylediğimiz, nasıl davrandığımız, çatalı-bıçağı ne maharetle kullandığımız ya da oturup kalkarken nasıl bir görüntü verdiğimizden daha derin bir konudur. Nezaket hayatın her alanında, selamlaşmadan özür dilemeye, teşekkür etmekten itiraz etmeye, eleştirmekten yüreklendirmeye kadar her ayrıntıda kendini belli eden bir bakış açısı, bir hayat anlayışıdır.

1

Görgü kurallarını öğrenmek, insanlara nasıl davranılacağını bilmek elbette çok önemlidir ve herkesin bu konularda kendini geliştirmesi gerekir ama gerçek nezaket, insana değer vermekle elde edilen bir meziyettir. Karşımızdaki insana verdiğimiz değeri belirleyen de davranışlarımızı şekillendiren düşüncemizdir.  Mark Twain’in dediği gibi, nezaket öyle bir dildir ki onu sağır olan da duyar, kör olan da görür.

Nezaketsizlik genelde hep küçük menfaatlerle ilgilidir. İnsanlar küçük çıkarlar elde etmek için veya rahatlarını bozmamak için kimi zaman farkında bile olmadan kabalaşırlar. Sadece kendisini düşündüğü için sıranın önüne geçen, trafikte kurnaz ve arsız davranan insanların hepsi küçük hesap peşindedirler.

Nezaket, bencillik yapmamak, kurnazlık yapmamak, anlayışsız olmamak, küçük menfaatlerin peşinden koşmamak demektir.

Nezaket, sadece davranışlarla değil, esas o davranışları şekillendiren ruhsal donanımla ilgili bir konudur. Nazik bir insan, kendisi gibi düşünmeyenlere, kendisinden farklı inançlara sahip olanlara, doğaya ve hayatın kendisine de naziktir.

Nezaket, insanın insana verdiği değerin göstergesidir. İnsan karşısındakini –sosyal statüsü ne olursa olsun- değerli görüyorsa, onu da kendisiyle aynı haklara sahip olarak değerlendiriyorsa, ona nazik davranır. Bunun tersine bir insan kendini diğerlerinden üstün görüp karşısındakine değer vermiyorsa, ne kadar kibar davranmaya çalışırsa çalışsın, özündeki kabalık her davranışından her tavrından belli olur. Bir insanın diğerini küçümsemesi, kibar sözcüklerle gizlenebilecek bir durum değildir. Kendini önemli, karşısındakini önemsiz gören bir insan, görgü kurallarına ne kadar uygun davranırsa davransın, hoyratlığını, kabalığını, küstahlığını gizleyemez.

İnsan özel ilişkilerinde de iş hayatında da kendisine değer verilmesini ister. İster iş hayatı isterse özel hayat olsun, kendisini değerli hissettiği insanların yanında olmak ister.

Nezaket, resmi olmak değildir. İnsan resmi olmadan da nazik olabilir. Nezaketi içinden gelen insanlar, kendileri gibi davrandıkları zaman da içten ve kibar olabilirler. Bu insanların nezaketleri duruşlarına, bakışlarına yansır. İçten nazik olan bir insan her zaman, her koşulda zarif ve düşünceli davranır; kendi çıkarına aykırı durumlarda bile nezaketi elden bırakmaz.

Bir insanın sadece kendisinden üstün gördüğü insanlara kibar davranması, nezaket değildir. Nezaket, insanın karşısındaki insana -kim olursa olsun- değer vermesi demektir. Değer veren insan, teşekkür ederken içten teşekkür eder; özür dilemek gerekirse özür diler; eleştiri yapacaksa nazik bir dille yapar. En önemlisi bütün bunları alçakgönüllülükle yapar.

Dalai Lama bu dünyaya geliş amacımızın dünyayı iyileştirmek olduğunu söyler. Bunu başaramasak bile bizi en azından dünyayı ve insanları “incitmeme” konusunda uyarır. Dalai Lama, insanları incitmemenin, dünyaya zarar vermemenin en basit yolu, her gün tekrarladığımız davranışlarımıza daha fazla nezaket katmak olduğunu söyler.

2

Bir insan daha nazik olmak istiyorsa, önce hayata bakışını değiştirmelidir. Çünkü; güzel düşünen güzel bakar; güzel düşünen güzel söyler; güzel düşünen güzel davranır. Nezaketinin kökeni insanın ruhundadır.

İnsanların birbirlerine nazik davrandıkları bir ortamda yaşamak herkes için mutluluk kaynağıdır. İnsanların birbirlerine  nazik davrandıkları bir dünya, herkes için daha yaşanılır bir dünyadır. Tanımadığımız birisine kapıyı tutmak, teşekkür etmek, yol vermek, yer vermek, nazik konuşmak, yardımcı olmak… sadece o insanın dünyasını değil herkesin dünyasını aydınlatır.

Bizim kültürümüzde nezaket çoğu zaman maalesef yapmacık görgü kurallarına uymaktan ibaret zannediliyor. İnsanlar nazik olmayı gereksiz bir protokol gibi gördüklerinden, en yakınlarına karşı “nasılsa o benim içimi biliyor” diye düşünerek kaba davranıyorlar. Yalnızca tanımadıkları insanlara ve özellikle kendilerinden daha üstün gördüklerine nazik davranmak zorunda hissediyorlar kendilerini.

Keşke bizim ülkemizde de okullarda çocuklarımıza, Kuzey Amerika’da olduğu gibi, nezaket dersleri  verseydik. Nezaketin en başta karşındakine saygılı olmak, onun da çıkarını korumak, zarif ve ince düşünceli davranmak olduğunu öğretebilseydik.

İnsan kendi çıkarının peşinden koşarken de, rekabet ederken de, yarışırken de başkalarına saygılı ve nazik olabilir. En sert konuşmaları, en zorlu pazarlıkları, en yıkıcı kararları bile içine nezaket katarak yapabilir. İnsan isterse hayata daha olumlu bir bakış açısıyla bakıp, kendi davranışlarıyla ortama iyilik ve güzellik katabilir.

Nezaket, insanın içindeki iyiliği uyandırıcı bir işleve sahiptir.

Nezaket nezaketi doğurur. Nezaket de bulaşıcıdır.

Yorumlar

  1. Kesinlikle mükemmel bir yazı. Her gün okunması gereken, başucu yazısı benim için.
    Elinize sağlık.

  2. Teşekkürler. Çok güzel bir yazı. Çok da düşündürücü. Daha geçtiğimiz yıl Mehmet Pişkin veda videosunda bu ülkede (veya bu dünyada) nezaketli yaşamaya çalışmanın ne kadar zor olduğundan söz etmişti. Sertap Erener’in İncelikler Yüzünden şarkısı da anlatıyor aynı konuyu. Sayıca çok az da olsa, başka türlü davranmayı beceremeyen insanların varlığı umut veriyor.

    incindim, incitildim derinden
    terkettim kendimi
    tesadüfen karşılaştım içimde
    kendimle yeniden
    bir minicik kız çocuğu bak
    duruyor orada hâlâ
    anlatamam gördüklerimi
    o neşeli çocuğa
    artık beni asla yaralayamaz
    hayat eğer istemezsem
    yıllar beni kolay yakalayamaz
    ben durup beklemezsem
    siz yine de incelikli davranın
    benim kadar değilse de
    ben bu yüzden, incelikler yüzünden
    belki daha çok üzüldüm

  3. Kendi kültürümüzden gelen Adab’ı Muaşeret, ders müfredatına girdi diye biliyorum. Akşam yatarken insanımızdan ve yaptıklarından utanarak uyuyorum, sabah yine bu milletin bir şansı daha hakettiğine inanarak kalkıyorum. Güzel günler yakındır!

  4. Sayın Aksoy;
    Her makaleniz gibi bu makaleniz de titiz bir çalışma ürünü. İstifade ettik.
    Teşekkürler.
    A. Reşat İspir

  5. Son dönemde en büyük ihtiyacımızın toplumsal nezaket olduğunu düşünüyorum çünkü her seviyede maalesef kaybettik. Çok doğru zamanda ele alınmış bir konu, teşekkürler….

  6. Merhabalar,

    Cok hassas oldugum ve itina ile uzerinde durdugum “nezaket” konusunda ki makalenizi cok begendim. Evet, keske bizde insanlarimiza nezaketin para-pulla, diplomayla, kisisel kariyerle degilde, herkeser saygi duymak, kisiligine onem vermek ve her kosulda nazik olmak gerektigini ogretebilsek. Nezaketin ceket iliklemekten ote oldugunu bilebilsek.
    Nezaket kurllarim Turkiye’de yasarken de gecerliydi. Ancak Londra ya geldikten sonra insanlarin nezaketinin her alanda ve herkese esit oldugunu gormek ve bunu yasamak beni inanilmaz mutlu etti. Hakikaten nezaket bulasici…buraya gelen yabancilar bir sure sonra Ingilizlerin nezaketi karsisinda ayni davranmak durumunda kaliyorlar. Cunku size kapi acan birine tekme atamazsiniz 🙂 Bunlari Turkiye’de konustugumda hemen Ingiliz hayrani olarak etiketleniyorum. Hic alakasi yok. Ingilizlerin de cok olumsuz taraflari var. Ancak bir restoranda yemek yediklerinde ne garsona, ne sefe nede herhangi birine inciti bir laf soylemezler, begenmeseler dahi. Tesekkur eder, gider ve bir daha gelmez. Oysa Turkiye’de bir restorana gittigimde arkadaslarim dahil bir cok kisinin kabaligi karsisinda yerin dibine giriyorum. Kaldi ki hepsi egitimli ve varlik insanlar. ????
    Nezaketli gunler icin…
    Saygilarimla
    Arman

  7. Yazınız için teşekür, okurken sanki kendimi huzur bahçesinde hissediyorum.

  8. Nezaket aslında en güzel kıyafettir. Ne güzel sözler, iyileştiremiyorsan incitme… Yüreğinize sağlık!

  9. Sevgili Temel bey;
    Yazılarınızı severek okuyor ve faydalanıyoruz, bu gün ki ve diğer yazılarınız için çok teşekkür ederim
    Saygılarımla

  10. ÜLKE OLARAK HASRET KALDIĞIMIZ ÇOK GÜZEL BİR KONU VE YAZINIZ İÇİN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM.
    2015 UMARIM HAYIRLI OLUR. MUTLU YILLAR

  11. Bilgi aktarıcı yazılarınız için teşekkürler.

    Size katılıyorum, bence de okullarda verilmesi gereken önemli olduğunu düşündüğüm 2 alan var. Biri sizin de belirttiğiniz gibi “Empati” diğeri ise “Girişimcilik”.

    Ayrıca yazınızda belirttiğiniz”…güzel düşünen güzel bakar; güzel düşünen güzel söyler; güzel düşünen güzel davranır. Nezaketinin kökeni insanın ruhundadır.” ifadeniz, bende “demek ki düşünce aynı kaynaktan aynı saflıkta alındığında su temiz bir dünyaya akıyor” düşüncesi oluşturdu.
    “Güzel gören güzel düşünür. Güzel düşünen, hayatından lezzet alır.” Bediüzzaman
    Tekrar teşekkürler.

  12. Kıymetli Temel Bey, yazınız çok etkileyici, okuduktan sonra su gibi akıp giden zamanın içinde durakladım ve hayata daha olumlu bakmaya, davranışlarıma biraz daha iyilik ve güzellik katmaya çalışmam gerektiğine karar verdim . . .
    Bu , güzel makaleniz ve nezaketiniz için teşekkürler, iyi ki varsınız.

  13. Merhaba Temel Bey;

    Yazdıklarınız çok güzeldi. Emin olun toplumumuzun bu konuda eğitilmeye ihtiyacı var, Keşke okullarımızda böyle bir ders müfredata alınsa…Sizlere İyi yıllar diliyorum

  14. Merhaba Temel Bey,
    Kalbiniz kaleminize yansımış,her şeyin gönlünüzce olduğu güzel bir yıl dilerim.
    Sevgilerimle
    Rıdvan Kandağ

  15. Kıymetli AKSOY,
    Yeni yıl hediyeniz için çok teşekkür ederim, “nezaket öyle bir dildir ki onu sağır olanda duyar, kör olanda görür” poster yapıp duvara asmayı düşünüyorum.
    Yeni yılda herşey gönlünüzce olsun.

  16. Merhaba Temel Bey,

    Yazilarinizi begenerek okuyorum. Hele bir “Tazelenmek için terketmesini bilmek gerekir” konulu yorumunuz varki, zaman zaman tekrar okuyorum, özellikle de önemli degisiklik kararlari alirken adeta cesaretimi percinlestiriyor.
    Yeni makaleniz yilin son gununde güzel bir yeni yil hediyesi. Bu harika paylasimlariniz için çok teşekkür ederim

    Yeni yilimiz birbirimize daha çok nezaket bulastirdigimiz bir yıl olsun.
    Sema Aydın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Konuyla İlgili Makale ve Linkler

  1. Random Acts of Kindness

    https://www.randomactsofkindness.org/
  2. Random Acts of Kindness Mind Map

    http://www.mindmapinspiration.com/wp-content/uploads/2009/05/random-acts-of-kindness-mind-map.gif
  3. Ripple Kindness Community Project

    http://ripplekindness.org/
  4. “Kindness Breeds More Kindness”

    http://www.wired.com/2010/03/kindness-spreads/
  5. “Can Kindness Movements Make a Difference? (BBC News)”

    http://www.bbc.com/news/magazine-24548023
  6. “Can We Teach Kindness?”

    http://www.bbc.com/news/magazine-24363845
  7. “Celebrating Acts of Kindness”

    https://aokindness.wordpress.com/
  8. Loving-Kindness Meditation

    http://www.buddhanet.net/pdf_file/allmetta.pdf
  9. Barbara L. Fredrickson, Michael A. Cohn, Kimberly A. Coffey and Jolynn Pek, Sandra M. Finkel, “Open Hearts Build Lives: Positive Emotions, Induced Through Loving-Kindness Meditation, Build Consequential Personal Resources”

    http://www.fatih.edu.tr/~hugur/kindnes/OPEN%20HEARTS%20BUILD%20LIVES.PDF
  10. Kindness Counts: Exploring Random Acts of Kindness

    http://tonychestnut.com/BookAboutTonyCurriculum.pdf
  11. Sonja Lyubomirsky and Kristin Layous “How Do Simple Positive Activities Increase Well-Being?”

    http://sonjalyubomirsky.com/files/2012/09/Lyubomirsky-Layous-20132.pdf