Pazarlamaya Övgü

Türkçe’de “pazarlama” denince çoğu insanın aklına olumsuz çağırışımlar gelir. Pazarlama yapmak “allayıp pullamak”, gerçeği saptırmak, insanı yanıltmak gibi algılanır. Bu yüzden pazarlama mesleğinin itibarı pek yüksek değildir. Üstelik çoğunluk pazarlamayı, kapıdan kapıya ürün satmakla karıştırır.

Türkiye’de de dünyada da pazarlama profesyonelleri, kendi çıkarlarını düşünen, toplumu yanıltıp gereksiz tüketime sevk eden insanlar olarak algılanırlar. Marketlerin raflarını dolduran binlerce ürün ve markanın varlık sebebinin pazarlamacılar olduğunu zanneden insanlar bile vardır. Onlara göre, pazarlamacılar önce yeni ihtiyaçlar “uydururlar” sonra bu ihtiyaçları karşılayacak ürünler pazarlarlar. İnsanlar da aslında hiç ihtiyaç duymadıkları ürünleri satın almak zorunda kalırlar; sırf bu nedenle iki yakaları bir araya gelmez. Suçlusu hep bu pazarlamacılardır!

Tüketim toplumunda ihtiyaçların medya tarafından belirlendiği ve insanların gerçekten neye ihtiyaç duyduklarını bilemediklerini iddia eden birçok sosyal bilimci var. İçlerinde Baudrillard‘ın da olduğu bu düşünürlere göre, “post-modern tüketici”, salt mutluluk peşinde koşan, anında tatmin isteyen, içerik yerine biçime daha çok ilgi duyan, kendisini tüketime dolayısıyla sömürülmeye hazır hale getirmiş bir insandır. Bu “sömürü düzeninin” motoru da pazarlamadır. Bu anlayışa göre pazarlama,  ortada hiçbir ihtiyaç yokken yarattığı ürünleri satabilmek için tüketicilerin gözlerini boyayarak onları sömüren insafsız bir yöntemdir.

Gerçekten de içinde yaşadığımız bu düzenin “karanlık bir yüzü”  vardır. Elbette hiç “ihtiyacımız” olmayan bazı ürünleri tükettiğimiz doğrudur; ama bana göre pazarlamanın bundan çok daha büyük bir aydınlık yüzü vardır ve pazarlamanın bu yüzü çok daha güzel ve övgüye değerdir. Şirketlerin kendi çıkarlarını gözettiklerini hepimiz biliyoruz; ama yaratıcı girişimcilerin zekâsıyla ortaya çıkan ürünlerin de hepimizin hayat standartını yükselttiği bir gerçek.

Çoğu insan pazarlamanın bir felsefeden de yoksun olduğu zanneder. Onlara göre pazarlama içi boş, sığ imajlar üreten ve bu imajları özendirici reklam kampanyalarıyla sunan bir meslektir. Ben de İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde asistanlık yaptığım yıllarda pazarlama mesleğini küçümserdim. O zamanlar bana göre pazarlama, akademik birikimi olan birisi için, kısa bir otobüs yolculuğunda öğrenilebilecek kadar basit bir uygulama alanı gibi gelirdi. Ekonomi gibi “asil” bir bilim dalıyla kıyasladığımda pazarlamayı, pek değeri olmayan ve insanları yanıltıp boş yere para harcatan bir iş olarak görürüdüm

Ne kadar yanıldığımı bu mesleğin içine girdiğimde anladım.

Pazarlama, “insan ihtiyaçlarını tatmin etmek” üzerine kurulu bir disiplindir. Pazarlamanın amacı insan için değer yaratmaktır. İlgi alanı sadece şirketlerle sınırlı değildir. Siyasi partiler, spor kulüpleri, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, devletler, ülkeler, pazarlama disiplininden faydalanırlar. Pazarlamanın ilgi alanı hayatın kendisidir. Birçok fikrin pazarlama ilkeleri izlendiği taktirde daha iyi anlatılabileceği, kemikleşmiş önyargıların ve davranışların pazarlama yaklaşımıyla değiştirilebileceği düşünülürse pazarlamanın  önemi çok daha iyi anlaşılır.

Hayatın her alanına girmiş olan pazarlama, mal ve hizmetlerin de ötesinde fikirlerin, kişilerin ve mekânların insanlarla buluşmasına yardım eder. Gereksiz tüketimin karşısında olan “gönüllü sadelikten” “meme kanserinden korunmaya”, “az gelişmiş ülkelerin desteklenmesinden” “daha demokratik toplumlar yaratmaya” kadar çeşitli fikir, girişim ve projeler pazarlama teknikleri kullanılarak hayata geçer. Philip Kotler, pazarlamanın “insanların yeni bir davranış edinmesi, eski davranışını belirli bir yönde değiştirmesi ya da tümüyle eski davranışını terk etmesi için yapılan çalışmaların tamamı olduğunu” söyler.

Şurası bir gerçek ki insan davranışını değiştirmek hiç de kolay bir şey değildir. İnsan ancak kendisi için en iyi çözümü bulduğuna inandığı zaman tavır ve davranışlarını değiştirir. İşte insanın “en iyi” olarak benimseyeceği “çözümü” bulmak pazarlamacıların görevidir.

Pazarlama insana “fayda yaratmak” üzerine temellenen bir iştir. Pazarlama insanın yaşadığı ortamda hangi duygu ve düşüncelerle neyi, neden yaptığını ya da yapmadığını anlamaya çalışır ve buna göre çözümler üretir. Pazarlama, insan ihtiyaçlarına çözüm bulabilmek için Antropoloji, Psikoloji, Sosyoloji, Sosyal Psikoloji, Dilbilim, Gösterge Bilim dallarından yararlanır.  Pazarlama bunları bir potada eriterek insanı, sadece tüketici kimliğiyle değil, bütün boyutlarıyla anlamaya çalışır ve çözümlerini buna göre üretir.

Pazarlamaya övgü

Pazarlama rekabeti artırır ve fiyatların düşmesini sağlar. Her geçen gün karşımıza hemen her alanda daha fazla seçenek çıkması pazarlama faaliyetlerinin sonucudur. Bu şekilde sadece pazarlar büyümekle kalmaz, yeni teknolojiler keşfedilir, yan sanayi desteklenir ve üretime hizmet eden reklamcısından perakendecisine, araştırmacısından marka hukukçusuna kadar çeşitli meslek erbabına iş alanı yaratır.  Bu durumdan en karlı çıkan her zaman tüketici yani toplumun kendisi olur.

Savurganlık ve israfın karşısında olmak; göz boyamayı, aldatmayı, içi boş ürünlerle haksız kazanç elde etmeyi reddetmek iyi bir pazarlamacı olmakla çelişmez. Yaptıkları alışverişten tatmin olmuş, markaya güven duyan müşteri ve tüketiciler yaratmak; dengeli ve sürdürülebilir bir düzen kurmak iyi bir pazarlamanın en çok istediği sonuçtur.

Ben pazarlama sayesinde insanı ve toplumu tanıma ve anlama imkanı buldum. İnsanlara ve şirketlere faydalı bir iş yaptığımı düşünerek mutlu oldum. Bu işin bana öğrettiği yöntemler sayesinde Türkiye’nin büyük markalarına destek verdiğim gibi kendi fikirlerimi de etkili bir şekilde anlatmanın yollarını keşfettim.

Ben her zaman pazarlama işiyle uğraşıyor olmaktan gurur duydum ve bu işi yapmaktan çok büyük keyif aldım. Pazarlamanın bana bu imkanı vermesinden ötürü, kendimi hep çok şanslı hissettim.


Yorumlar

  1. Temel Bey Merhaba ;

    Sizin de dediğiniz gibi, günümüzde "Pazarlama" kavramına olan toplum algısı tıpkı
    "Kişisel Gelişim, Mutluluk ve Farkındalık " gibi kavramlara olduğu gibi negatif.

    Aslında toplumun en başta ihtiyacı olan konular bunlar ;

    Hepsinin toplum hafızasındaki sicillerinden dolayı, itibarları düşük ;

    Pazarlama ; Kapı kapı dolaşan bazı dolandırıcılar ve sizin
    deyiminizle "şarlatanlar " sayesinde ;

    Kişisel Gelişim ; Hayatta hiçbir başarıya imza atmamış olmasına rağmen mutluluk, başarı gibi kavramların tüccarlığını yapan kişiler sayesinde.
    Maalesef dünyada da , Türkiye de de Kişisel Gelişim camiasının çoğunluğunu bu tür insanlar oluşturuyor. Toplum bu insanları samimi ve sahici değil itici
    buluyor. Aslından Kişisel Gelişim okullarda ders olarak okutulması gereken bir konu.

    Pazarlama için " Marketing " diyerek yırtmaya çalışılıyor ama Kişisel Gelişim için henüz bir şey bulunmuş değil. Tekamül ve Yaşam Sanatı denilebilir belki.

    Bu arada bloğunuzu yeni keşfettim, zaman zaman eski yazılarınızı okuyorum, şu ana kadar mesela "Metaforlar " ile ilgili yazınızdan çok faydalandım.
    4 yıldır büyük bir ciddiyet ve disiplinle, çok faydalı net yazılar yayınlamışsınız, sizi gerçekten tebrik ediyorum. Bu tür bir sitenin Türkiye de örneği yok ve gördüğüm kadari ile değeri hala anlaşılamamış.
    Dünya da Seth Godin, Leo Babuta-zenhabits, jonathanfields gibi örnekleri çok pupular ve iyi iş yapıyorlar. Daha birçoğu var tabi

    Son olarak bir önerim var; Sitenizin tasarımı karışık geldi bana, ilgi çekici değil, daha sade, çarpıcı ve yeni yazıları ön plana çıkaran bir tasarım olsa daha iyi olur gibime geliyor.

    Güzel Günler
    Kürşat Topuz

  2. Yine cok iyi bir yazi yazdiniz Aksoy bey. Yazinin genelini cok bilgilendirici ve kullanisli buldum, yanlizca bir sorum olacakti:
    Fiyat dusurucu rekabetin yapilmasi sizce kotu pazarlamanin bir sonucu degil midir?

    Mr. Z

    Sadece fiyatı düşürerek rekabet eden, “tahrip edici” ve diğer markalara da zarar veren, herkesin kaybettiği bir rekabet anlayışını elbette benimsemiyorum. Benim bu yazıda anlatmaya çalıştığım, üretimin ve tüketimin bollaşmasıyla düşen fiyatların hem üreticiye hem tüketiciye sağladığı yarar. Bunun örneği, Türkiye’de ve dünyada tekstil, hazır giyim, beyaz eşya fiyatlarının son on yılda düşmesi ve geniş kitlelerin bu ürünlere daha kolay ulaşmasıdır.

    Sevgiler.

    Temel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Konuyla İlgili Makale ve Linkler

  1. Professor. Dainora Grundey, “The Marketıng Phılosophy And Challenges For The New Millennium”

    http://economic.upit.ro/repec/pdf/K1.pdf
  2. Marketing Philosophy

    http://www.rdi-usa.com/pdf/AdvCertInSalesAndMktg.PDF
  3. Marketing Philosophy, Wikipedia

    http://en.wikipedia.org/wiki/Marketing
  4. An Overview of Contemporary Marketing

    http://www.mhhe.com/business/marketing/bearden01/graphics/common/ch01.pdf
  5. Muhammad Tahir Jan, Osman M. Zain, Muhammad Jehangir , “Can Consumption Make You Happy?”

    http://www.managementjournals.org/ijems/IJEMS-11-1101-aug.pdf
  6. Philip Kotler Marketing Presentation

    http://www.turquality.com/doc/kotler.pdf